Tüp bebek tedavisinde

İlaçsız tüp bebek (in vitro maturasyon) uygulamasının esas amacı normal tüp bebek uygulamasında kullanılan ilaçlara karşı aşırı hassasiyey gösteren hastaları komplikasyonlardan korumaktır. Normal tüp bebek (IVF veya ICSI) uygulamalarında kullanılan ilaçlar polikistik over sendromu hastalarında yumurtalıkların aşırı uyarılması neticesinde nadiren OHSS (ovaryen hiperstimulasyon sendromu) oluşumuna neden olabilir, ilaçsız tüp bebek tedavisinde yumurtalıkları uyarak bu ilaçlar kullanılmadığı için bu risk ortadan kalkar.

Tüp bebek tedavi aşamalarına buraya tıklayarak ulaşabilrisiniz. İlaçsız tüp bebek tedavisinde bu linkte belirtilen ikinci aşama yani yumurtalıkların uyarılması aşaması uygulanmaz. Bunun dışındaki bütün aşamalar aynıdır.

İlaçsız tüp bebek tedavi uygulaması ne kadar sürer?
İkinci aşama uygulanmadığı için ilaçsız tüp bebek uygulaması daha kısa sürer, ortalama 10 gün alır. Normal ilaçlı uygulanan tüp bebek tedavisi ortalama bir ay kadar sürmektedir.

İlaçsız tüp bebek maliyeti:
Tüp bebek tedavisinde kullanılan yumurtalıkları uyarıcı iğne tedavilerindeki ilaçlar genel olarak pahalı ilaçlardır. İlaçsız tüp bebek tedavisinde ilaç kullanılmaması nedeniyle maaliyet daha düşük olmaktadır.

İlaç uygulanmadan nasıl yumurta elde edilir?
Burada ilaç uygulanmadığı için kadının normal adet döngüsünde kendiliğinden oluşan yumurta hücresi toplanır. Uygun kültür ortamına yerleştirilen yumurta hücresi daha sonra erkekten alınan sperm ile döllenme işlemine tabi tutulur. Döllenme işlemi mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemi ile gerçekleştirilir.

İlaçsız tüp bebek yaptıranlarda gebelik oranları:
İlaçsız tüo bebek yönteminde gebelik elde etme şansı normal tüp bebek kadar yüksek değildir. Bu nedenle b yöntemin esas amacı ilaçlara karşı hassasiyet göstren hastaları koruyabilmesidir.

İlaçsız tüp bebek merkezleri ülkemizde var mı?
Dünyada ve ülkemizde birçok merkezde bu yöntem uygulanabilmektedir.

5 yıl saklanmasına yasal izin

Tıpta her tedavi fayda beklentisi ile uygulanır ancak beraberin de düşük de olsa bazı riskleri, zararları göze almayı gerektirir. Yan etkisi olmayan bir ilaç veya tedavi hemen hemen hiç yoktur. Tüp bebek tedavisi (IVF, ICSI, Mikroenjeksiyon) günümüzde çocuk sahibi olamayan çiftler için çok büyük faydalar sağlayan devrim niteliğinde bir tıp uygulamasıdır. Tüp bebek tedavisi de çok nadir de olsa bazı riskleri, yan etkileri doğurabilir. Bunlar ne kadar ciddi yan etkilerdir ve ne oranda görülürler aşağıda tek tek açıklanmıştır:

– Tedavi başarısızlığı: Tüp bebek tedavisinde en sık görülen istenmeyen durum budur. Tedavi başarısızlığının nedenleri ve oranalrı hakkında detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilrisiniz.
– Ovaryan Hiperstimulasyon Sendromu (OHSS): Bu konuda detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Kısaca yumurta oluşturmak için verilen ilaçların yumurtalıklarda fazla miktarda yumurta oluşumu ve kistlere neden olmasıyla oluşur. Ciddi derecede OHSS tüp bebek tedavileri sırasında %3-5 oranında oluşabilmektedir, hafif derecede OHSS’ye daha sık rastlanır. OHSS sadece tüp bebek tedavisinde oluşan bir durum değildir, yumurtlama tedavileri ve aşılama hatta klomen tedavisi sırasında nadiren oluşabilir.
– İkiz, üçüz, dördüz yani çoğul gebelikler: Çoğul gebelikler tüp bebek tedavisinde istenmeyen bir durumdur çünkü çoğul gebeliklerde bebeklerin ilerleyen gebelik aylarında erken doğum vb. nedenlerle kaybedilme riski daha yüksektir. Çoğul gebeliklerin başlıca nedeni çok sayıda embriyo transferi yapılmasıdır. Amrikada ve İngilterede tüp bebek uygulamaları sonucu olan doğumlarda ikiz oranı %20-35 civarında, üçüz oranı %2-7 civarında bildirilmiştir. Ülkemizde bu yan etkisi önlemek amacıyla çok sayıda embriyo transferi kısıtlanmıştır, uygun hastalarda sadece tek embriyo transferine izin verilmektedir.
– Yumurtalıkların dönerek burkulması (over torsiyonu): Tüp bebek tedavisinde çok nadir görülen bir komplikasyondur.

Yumurtalık kapasitesindeki azalma

Kadından yumurta toplama işlemi ile elde edilen yumurta hücresi ile erkekten elde edilen sperm hücresinin birleşmesiyle oluşan döllenmiş yeni hücreye embriyo denir. Normalde tüp bebek tedavisinde oluşturulan embriyo kadın rahmi içerisine yerleştirilerek gebeliğin oluşması sağlanır. Ancak bazı durumlarda embriyo rahim içerisine verilmez ve dondurularak laboratuvarda özel ortamlarda saklanır, amaç bu embriyonun ileride başka bir tüp bebek denemesinde kullanılmasıdır.
Yumurta ve sperm hücrelerinin elde edilemesi, embriyonun rahim içerisine yerleştirilmesi gibi konularda detaylı bilgilere tüp bebek aşamaları yazısında ulaşabilirsiniz.

Embriyo dondurma işlemi nasıl yapılır?
Laboratuvarda yumurta ve sperm hücresinin birleşmesi ile oluşan embriyo 6 gün içerisinde dondurulabilir. Genellikle dondurma işlemi 3. gün yapılmaktadır.
Embriyo dondurma iki şekilde yapılabilir. Yavaş dondurma (slow freezing) yönteminde kademeli olarak soğutma sağlanarak dondurulan embriyolar sıvı azot içeren tanklarda – 196 °C de saklanır. Hızlı dondurma (vitrifikasyon) yönteminde ani ısı düşüşüyle dondurulur. Elde edilen her embriyoya dondurma işlemi uygulanmaz, iyi gelişme gösterenler seçilerek dondurulur.

Dondurulmuş embriyolar ne kadar saklanabilir?
Daha uzun süre saklanması teknik olarak mümkündür ancak ülkemizde en fazla 5 yıl saklanmasına yasal izin vardır. Daha uzun süre saklanması için saplık bakanlığından izin talep edilmesi gerekmektedir.

Dondurulmuş embriyoların çözülmesi:
Dondurulmuş embriyolar çözüldüğünde yani normal haline döndüğünde her zaman sağlıklı embriyo elde edilemeyebilir, yaklaşık %80-90 oranında canlı sağlıklı ebriyo elde edilir. Bu embriyolar kullanılarak yapılan tüp bebek tedavilerindeki başarı oranı normal dondurulmamış embriyolar kullanılarak yapılan tüp bebek tedavilerindeki gebelik başarı oranları ile çok yakındır.

Tüp bebekte embriyo dondurma neden uygulanır?
– Tüp bebek tedavisinde kullanılmayacak fazla embriyoların ileride tüp bebekte kullnılmak üzere saklanması için. Böylelikle ileride tekrar tüp bebek gerekirse yeniden yumurta oluşturma ve yumurta toplama aşamaları uygulanmasına gerek kalmadan, hazır embriyolar kullanılabilir. Hem maaliyetten hem zamandan tasarruf sağlar.

İleri yaştaki kadınlarda

Bir tüp bebek uygulamasından sonra gebelik elde edilememişse ortalama 2-3 ay ara verilerek tekrar yeni bir tüp bebek yapılabilir. Bu arada kadının bir iki kere adet görmesi yeterlidir. IVF veya mikroenjeksiyon (ICSI) yönteminde verilmesi gereken ara aynıdır.
Ancak tüp bebek tedavisi sırasında yumurtalıklarda kist veya OHSS gelişmesi veya başka bir problem meydana gelmişse bu problem düzelene kadar yeni bir deneme yapmamak gerekir. Özellikle tüp bebek tedavisinde kullanılan yumurta geliştirisi ilaçlar yumurtalıklarda geçici kistler oluşmasına neden olabilir. Bu kistler genellikle bir kaç ay içerisinde kendiliğinden kaybolurlar, özel bir tedavi gerektirmezler genellikle. Bu kistler kaybolmadan yeni bir deneme yapılması ve yeniden yumurtalık uyarıcı ilaçlar verilmesi kistlerin daha fazla büyümesine neden olabilir.

Daha uzun ara vermek isteyen hastalar:
Genç yaşta olup da (20-30 yaş arası) maddi veya başka nedenlerden dolayı daha uzun ara vermek isteyen hastalar eğer yumurtalık kapasiteleri iyi ise bundan bir zarar görmezler. Bu hastalar daha uzun aylar hatta bir kaç yıl ara verebilirler. Kadın genç yaşta ise ve yumurtalık kapasitesi iyi ise aranın kısa veya uzun tutulması tüp bebek tedavisindeki başarıyı etkilemez. Yumurtalık kapasitesindeki azalma özellikle 30-35 yaşından sonra hızlanmaktadır. Ancak nadiren bazı hastalarda bu azalma erken başlamış olabilir, bu konuda doktorunuza danışmanız gerekir.

3 ay ara verilerek tekrar yeni bir tüp

Daha uzun ara vermek isteyen hastalar:
Genç yaşta olup da (20-30 yaş arası) maddi veya başka nedenlerden dolayı daha uzun ara vermek isteyen hastalar eğer yumurtalık kapasiteleri iyi ise bundan bir zarar görmezler. Bu hastalar daha uzun aylar hatta bir kaç yıl ara verebilirler. Kadın genç yaşta ise ve yumurtalık kapasitesi iyi ise aranın kısa veya uzun tutulması tüp bebek tedavisindeki başarıyı etkilemez. Yumurtalık kapasitesindeki azalma özellikle 30-35 yaşından sonra hızlanmaktadır. Ancak nadiren bazı hastalarda bu azalma erken başlamış olabilir, bu konuda doktorunuza danışmanız gerekir. Eğer erken başlamış bir yumurta kapasitesi azalması varsa fazla ara vermemek gerekir. Yumurtalık kapasitesi (over rezervi) hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

İleri yaşta tüp bebek tedavisi görenler:
İleri yaştaki kadınlarda, örneğin 35 yaş üzerinde ve 40 yaş civarında tüp bebek denemeleri arasındaki ara mümkün olduğunda kısa tutulmalıdır çünkü bu kadınlarda geçen her 3 – 6 ay bile kıymetlidir, aylar ilerldikçe yumurtalık kapasitesi (over rezevi) azalır. Bu nedenle ileri yaştaki kadınlarda yumurtalıklarda kist vb. bir problem yoksa tüp bebek denemesinden sonra bir kere adet görmesi beklenerek yeni tüp bebek tedavisine başlanabilir.